Wywiady

Powrót
18.07.2012

Dla nauki i biznesu

Na Politechnice Gdańskiej powstaje innowacyjne laboratorium badawczo rozwojowe, które będzie prowadziło badania w zakresie nowoczesnych rozwiązań elektroenergetycznych. Kierownikiem projektu LINTE^2 jest dr. hab. inż. Janusz Nieznański, który udzielił wywiadu redakcji portalu Acta Energetica.

Rozmowa z dr. hab. inż. Januszem Nieznańskim, kierownikiem projektu LINTE^2

Na jakim etapie jest obecnie budowa Laboratorium Innowacyjnych Technologii Elektroenergetycznych LINTE^2? Kiedy Laboratorium zostanie wyposażone i rozpocznie działalność?

Budowa budynku laboratorium zostanie zakończona w tym roku, a w przyszłym roku rozpocznie się proces wyposażania laboratorium w urządzenia tworzące instalację badawczą. Data odbioru instalacji badawczej jest jeszcze przedmiotem rozmów z przedsiębiorstwami uczestniczącymi w postępowaniu o udzielenie zamówienia na projekt i dostawę instalacji oraz z Instytucją Pośredniczącą.

Jakie znaczenie dla Politechniki Gdańskiej ma powstanie LINTE^2?

LINTE^2 jest prawdopodobnie największą inwestycją w infrastrukturę badawczo-rozwojową realizowaną przez Politechnikę Gdańską. Wraz z wielkimi inwestycjami w infrastrukturę dydaktyczną, takimi jak Centrum Nanotechnologii Politechniki Gdańskiej, LINTE^2 jest znakiem ambicji, potencjału i dynamiki rozwojowej uczelni. Mamy nadzieję, że te inwestycje będą oddziaływać wielokierunkowo na otoczenie społeczno-gospodarcze. Będą przyciągać przedsiębiorstwa zainteresowane pracami badawczo-rozwojowymi lub kształceniem i dokształcaniem kadr. Będą również przyciągać kandydatów na studia oraz absolwentów zainteresowanych podjęciem kariery naukowej.

Czy inne uczelnie w Polsce dysponują tego typu laboratoriami? Czy są już konkretne propozycje współpracy ze strony innych ośrodków naukowych?

Według naszego rozeznania nie ma w Polsce laboratorium o podobnym charakterze, czyli laboratorium, którego głównym wyróżnikiem jest bardzo rozbudowany system konfiguracji obwodów siłowych, bogaty i funkcjonalnie pełny  zestaw urządzeń elektroenergetycznych i energoelektronicznych oraz rozbudowany system sterowania i komunikacji. LINTE^2 będzie jedynym w swoim rodzaju laboratorium systemów i sieci elektroenergetycznych. Istniejące laboratoria nowoczesnych technologii elektroenergetycznych i odnawialnych źródeł energii zaprojektowano głównie z myślą o badaniach dotyczących urządzeń wytwórczych, czyli przetwarzających różne postaci energii pierwotnej na energię elektryczną, a niekiedy również cieplną. Taki charakter ma na przykład wybudowane niedawno laboratorium Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Sulechowie. Jesteśmy w kontakcie z tym laboratorium i zakładamy, że będzie to jeden z naszych partnerów do współpracy naukowej. Co do innych uczelni i ośrodków naukowych, jeszcze nie prowadzimy konkretnych rozmów o współpracy, ale zakładamy szerszą działalność na tym polu po udzieleniu zamówienia na projekt i wykonanie instalacji badawczej.

Jak Laboratorium wpłynie na pozycję Politechniki Gdańskiej na mapie uczelni wyższych?

Wpływ laboratorium na pozycję krajową i międzynarodową Politechniki Gdańskiej będzie zależał od wewnętrznego i zewnętrznego zainteresowania prowadzeniem badań naukowych z wykorzystaniem możliwości laboratorium. Wewnętrzny popyt na badania ma znaczenie kluczowe dla budowania pozycji laboratorium – od niego trzeba zacząć. Innymi słowy, bardzo dużo zależy od tego, w jakim stopniu pracownicy Politechniki Gdańskiej, a zwłaszcza Wydziału Elektrotechniki i Automatyki, będą wykorzystywać LINTE^2 w swoich badaniach. Jeśli ten popyt wewnętrzny będzie wystarczający, możliwości laboratorium będą dostrzegane i wykorzystywane w coraz większym stopniu także przez różne podmioty zewnętrzne, w tym zagraniczne. Krótko mówiąc, potencjał LINTE^2 w zakresie wzmacniania pozycji Politechniki Gdańskiej jest znaczący, ale warunkiem koniecznym i wstępnym wykorzystania tego potencjału jest odpowiedni poziom zaangażowania samych pracowników uczelni.

 

Jakie zadania spełniać będzie Laboratorium?

Zapewne pierwsze badania będą prowadzone przez pracowników i doktorantów Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej. Mamy nadzieję, że szybko dołączą do nich pracownicy i doktoranci innych ośrodków badawczych oraz pracownicy różnych przedsiębiorstw. Badania będą dotyczyć szerokiego wachlarza zagadnień badawczych, w tym:

  • integracji odnawialnych i rozproszonych źródeł energii z systemem elektroenergetycznym
  • sterowania i zarządzania różnego rodzaju systemami (węzły wytwórcze i przesyłowe, mikrosystemy, klastry, elektrownie wirtualne, inteligentne wyspy energetyczne itp.)
  • rekonfiguracji systemu elektroenergetycznego po zakłóceniach
  • koordynacji zabezpieczeń w warunkach skomplikowanej i zmiennej topologii sieci elektroenergetycznej i zmiennych kierunków przepływu energii
  • wykorzystania transformatorów sterowanych w SEE
  • wykorzystania układów FACTS w sieciach przesyłowych i rozdzielczych
  • integracji pojazdów elektrycznych z systemem elektroenergetycznym
  • oprogramowania SCADA i interfejsów użytkownika w centrach dyspozytorskich
  • nowych usług sieciowych (np. zarządzania zapotrzebowaniem na energię elektryczną, lokalnej generacji energii, odbiorników sterowanych przez dostawców energii itp.)

W Laboratorium mają być prowadzone badania związane z wdrożeniami i patentami – we współpracy z biznesem. Czy zainteresowanie biznesu jest duże? Na jakich badaniach najbardziej zależy środowiskom gospodarczym?

Zainteresowanie firm naszym laboratorium jest znaczące, zwłaszcza jeśli uwzględnić fakt, że ono dopiero powstaje. Obserwujemy między innymi zainteresowanie ze strony różnych spółek Grupy ENERGA, jak również ze strony średnich firm z branży elektroenergetycznej i energoelektronicznej. Niektóre z nich uczestniczą w procedurze udzielania zamówienia na projekt i wykonanie instalacji badawczej, więc nie możemy teraz prowadzić rozmów dotyczących przyszłych wspólnych projektów. Zainteresowanie środowisk gospodarczych obejmuje między innymi szeroko rozumianą problematykę inteligentnych sieci elektroenergetycznych, czyli tzw. Smart Grids, problematykę sprawności przesyłu energii elektrycznej, inteligentnych wysp energetycznych z własnymi zasobami wytwórczymi, agregacji popytu i podaży, różnych zagadnień szczegółowych – na przykład testowania wpływu stacji ładowania pojazdów elektrycznych na sieć niskiego napięcia. Do kategorii badań, których waga już się ujawniła, należą badania małych kogeneratorów w kompletnym kontekście, jaki zapewni LINTE^2 (np. zasilanie w gaz i energię elektryczną, możliwość odbioru wytwarzanej energii elektrycznej i ciepła i in.). Dla firm wytwarzających urządzenia dla elektroenergetyki ważne będą nie tylko możliwości badawcze, ale i demonstracyjne laboratorium (możliwość pokazania działania wyrobu w odpowiednio zestawionym podsystemie).

Prof. Janusz Nieznański, kierownik projektu LINTE^2

Ukończył studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Gdańskiej w roku 1981. W roku 1990 uzyskał stopień naukowy doktora, zaś w roku 1999 stopień doktora habilitowanego na Wydziale Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej. Od roku 1982 pracuje na Politechnice Gdańskiej. Kierownik 11 projektów badawczych międzynarodowych i krajowych, w tym trzech w programach ramowych Unii Europejskiej. Jego zainteresowania naukowe obejmują między innymi sterowanie przekształtnikami energoelektronicznymi, diagnostykę układów przekształtnikowych, wibroakustykę maszyn elektrycznych i cyfrowe przetwarzanie sygnałów. Jest autorem idei laboratorium LINTE^2 jako infrastruktury umożliwiającej integrację badań dotyczących systemów elektroenergetycznych, układów energoelektronicznych, odnawialnych źródeł energii, systemów komunikacji i sterowania rozproszonego i innych.