Wywiady

Powrót
03.09.2018

Rynek energii elektrycznej – różne kraje, te same wyzwania

Rynek energii elektrycznej – różne kraje, te same wyzwania

W dniach 27-29 czerwca bieżącego roku odbyła się w Łodzi 15. Międzynarodowa Konferencja Europejskiego Rynku Energii. Jest to wydarzenie branżowe skupiające od wielu lat ekspertów ze świata nauki i biznesu. Konferencja jest doskonałą okazją do zaprezentowania badań, wymiany pomysłów i omówienia funkcjonowania rynku europejskiego, jego rozwoju i głównych wyzwań. Energa SA objęła patronatem tegoroczną edycję konferencji. W wydarzeniu brali także udział przedstawiciele Kwartalnika Naukowego „Acta Energetica”.

Honorowym założycielem Międzynarodowej Konferencji Europejskiego Rynku Energii jest profesor Władysław Mielczarski, znany autorytet w branży elektroenergetycznej na świecie, autor wielu książek i publikacji.

Rozmawiamy z prof. dr. hab. inż. Władysławem Mielczarskim z Politechniki Łódzkiej, honorowym przewodniczącym komitetu organizacyjnego konferencji European Energy Market 2018.

Za nami 15. edycja międzynarodowej konferencji European Energy Market. Jakie tematy zdominowały tegoroczne obrady?

Konferencja European Energy Market zajmuje się nie tylko zagadnieniami rynku energii, ale również wszystkim aspektami działania energetyki w warunkach rynkowych, ze szczególnym uwzględnieniem nowych technologii oraz problemami zarządzania systemem elektroenergetycznym. Największym zainteresowaniem cieszyły się: działanie rynku energii elektrycznej oraz zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego poprzez odpowiednie metody bilansowania zapotrzebowania i produkcji z uwzględnieniem specyfiki elektroenergetyki, a w szczególności braku możliwości magazynowania energii elektrycznej na dużą skalę.

Zainteresowanie wzbudziła też optymalizacja pracy energetyki rozproszonej z uwzględnieniem warunków pracy sieci. Wynika to w dużej mierze z nasycenia systemu elektroenergetycznego odnawialnymi źródłami energii (OZE), których produkcja nie może zostać odpowiednio zużytkowana. Nadmiar produkcji energii elektrycznej z OZE grozi niestabilnością systemu oraz naruszaniem standardów technicznych pracy sieci. Konieczna jest koordynacja energetyki rozproszonej z energetyką wielkoskalową, która ze względu na swoją dyspozycyjność decyduje o bezpieczeństwie pracy całego systemu elektroenergetycznego.

Które z tych tematów mają szczególne znaczenie w kontekście polskiej i europejskiej energetyki?

Prezentowane na konferencji artykuły są wynikiem badań naukowych oraz prac wdrożeniowych i odnoszą się do najbardziej palących problemów, z jakimi mamy do czynienia w energetyce. Trzeba pamiętać, że badania naukowe również kosztują i ich sponsorzy są zainteresowani w rozwiązaniu istotnych dla nich problemów. Polska energetyka ma podobne problemy jak energetyki innych krajów Unii Europejskiej, a w szczególności elektroenergetyka niemiecka. Nowe regulacje prawne Unii Europejskiej znane powszechnie pod nazwą Pakietu Zimowego dążą do unifikacji zasad zarządzania elektroenergetyką w krajach unijnych oraz tworzenia wspólnego rynku energii elektrycznej. Jest to zadanie bardzo trudne ze względu na problemy z przesyłem energii elektrycznej na większe odległości oraz sterowaniem kierunkami i wielkościami tych przepływów. Rynek energii elektrycznej ma być tworzony poprzez unifikacje oraz usuwanie barier dostępu do sieci dla wszystkich: zarówno odbiorców, jak i producentów. Pojawia się nowa kategoria podmiotów działających na rynku, jaką są różnego rodzaju agregatorzy usług czy produkcji. Coraz wyraźniej widać, że pomysły z decentralizacją w postaci np. cen węzłowych to raczej pomysły z przeszłości.

Ogólny kierunek zmian jest taki, że powinien powstać scentralizowany rynek z łatwym dostępem do tego rynku dla wszystkich podmiotów. Rozwój i zastosowania systemów informatycznych jest narzędziem do osiągnięcia zakładanego celu. Informatyzacja elektroenergetyki często jest wykorzystywana w celach propagandowych, jak np. smart networks, smart houses czy Energetyka 4.0. Jednak najważniejszym celem zastosowania informatyki jest wspomaganie pracy systemów elektroenergetycznych w zapewnieniu ciągłych dostaw energii dla gospodarki i społeczeństwa po akceptowalnych cenach. Żaden, nawet najbardziej inteligentny program informatyczny nie wyprodukuje najmniejszej porcji energii elektrycznej, nawet tak małej, jakiej potrzebuje do pracy lodówka.

Polskie i europejskie rynki energii stoją przed podobnymi wyzwaniami. Które z nich są najbardziej palące?

Wszystkie rynki energii elektrycznej w Europie i na świecie stoją przed podobnymi wyzwaniami: w jaki sposób zapewnić konkurencyjną produkcję oraz obrót energią w warunkach ograniczonych możliwości technicznych wynikających z praw fizyki, które również łatwo mogą być wykorzystywane do zdobycia przewagi konkurencyjnej. Wyzwaniem dla elektroenergetyki jest też spełnienie celów polityki klimatyczno-energetycznej wynikającej z pewnego konsensusu politycznego, często wymuszanego przez kraje o silniejszej pozycji w Unii Europejskiej, dla których polityka klimatyczna staje się sposobem na realizację polityki gospodarczej i zdobywanie przewagi konkurencyjnej, jak np. produkcja i sprzedaż technologii produkcji energii odnawialnej.

Dla Polski najważniejszym zadaniem jest odnowienie starego majątku wytwórczego, który nie spełnia warunków technicznych określonych w standardach unijnych znanych pod nazwą BAT czy BREW. Podobne zadania ma energetyka niemiecka, która po likwidacji elektrowni jądrowych w 2022 r. stanie przed wyzwaniem zapewnienia dostaw energii dla gospodarki i społeczeństwa. Dlatego w tych dwóch krajach trwają intensywne prace badawcze i analityczne, a na 237 prezentacji na konferencji, 49 artykułów pochodziło z Niemiec oraz 33 z Polski.

Podczas konferencji prezentowane były najnowsze trendy i dokonania naukowe w energetyce – to w sumie ponad 200 referatów naukowych oraz eksperckich prezentacji. Czy przedstawiane w Łodzi, i w poprzednich latach w innych europejskich miastach, wyniki badań, nowe rozwiązania, mają znaczenie ściśle naukowe czy też można mówić o ich wpływie na praktykę przemysłową?

Konferencja European Energy Market jest konferencją naukową i każdy przyjęty do prezentacji artykuł musi być pozytywnie zaopiniowany przez co najmniej dwóch recenzentów z Międzynarodowego Komitetu Naukowego. Po prezentacji artykuły te są publikowane w międzynarodowej bazie IEEE XPLORE, a autorzy mogą zaliczyć publikację takiego artykułu do dorobku naukowego. Dlatego wymagamy od autorów prezentacji nowych rozwiązań oraz wartości dodanych. Nie oznacza to jednak, że są to artykuły czysto teoretyczne. Wprost przeciwnie są one skierowane na rozwiązania praktycznych problemów, przed którymi stoi energetyka. I ta możliwość rozwiązywania problemów praktycznych jest jednym z kryteriów zakwalifikowania artykułu do publikacji.

Dla tych, którzy nie brali udziału w wydarzeniu lub chcieliby wrócić do wybranych prezentacji, cenna będzie informacja, gdzie można znaleźć materiały z konferencji…

Konferencja European Energy Marker ma strukturę wynikającą z wieloletniej tradycji. W ciągu dwóch pierwszych dni konferencji organizowane są sesje plenarne dla zaproszonych ekspertów (key-note speakers). Dbamy o to, aby byli to światowej klasy eksperci z odpowiednim oświadczeniem przy zachowaniu pewnej równowagi pomiędzy nauką i praktyką, najczęściej w proporcji 50/50. W tym roku na konferencji było sześć sesji plenarnych i one są najbardziej oczekiwane przez uczestników. Materiały z sesji plenarnych publikujemy na stronach konferencji (www.eem18.eu) i są one powszechnie dostępne. W tym roku rozpoczęliśmy nową tradycję publikacji wraz z konferencją wydawnictwa pt. „Handbook: Energy systems & markets”. Pierwsza edycja tej książki jest również dostępna bezpłatnie na stronach konferencji. Kolejna edycja będzie przygotowana na konferencję EEM2019, która odbędzie się we wrześniu 2019 r. w Słowenii.

Dziękuję za rozmowę.