Wywiady

Powrót
10.08.2020

Zdrowsze dla oka, przyjazne środowisku – ENERGA Oświetlenie zakończyła kolejną modernizację oświetlenia ulicznego

Rozmawiamy z Jerzym Brudnikiem, Prezesem Zarządu ENERGA Oświetlenie Sp. z o.o.

Kończą się prowadzone przez Energa Oświetlenie prace modernizacyjne oświetlenia ulicznego w Gdyni. Na czym polegały?

Szybki rozwój technologii LED w dziedzinie oświetlenia pozwala nie tylko uzyskać odpowiednie parametry strumienia światła przy jednoczesnym niższym zużyciu energii elektrycznej, ale także – dzięki zastosowaniu optyki – może precyzyjnie ukierunkować światło na te powierzchnie, które powinny być doświetlone. Wiele samorządów decyduje się na poprawę jakości świecenia oraz wygenerowanie oszczędności finansowych poprzez wymianę tradycyjnych opraw sodowych na ledowe. Tak też było w przypadku Gdyni. Energa Oświetlenie od lat ma wypracowane bardzo pozytywne relacje biznesowe z Miastem Gdynia. Podczas negocjacji związanych z podpisaniem kolejnej umowy na świadczenie przez naszą spółkę kompleksowej usługi oświetlenia na terenie Gdyni, została podjęta także bardzo ważna decyzja o przeprowadzeniu modernizacji w imponującym zakresie. Ustalono, że 5658 szt. opraw sodowych w lokalizacjach wskazanych przez gdyński samorząd zostanie wymienionych na ledowe. Przeprowadzenie modernizacji zostało zaplanowane na pierwsze półrocze bieżącego roku. Teraz właśnie zakończyły się prace modernizacyjne i przygotowywanie dokumentacji końcowej. Proces modernizacji był poprzedzony wykonaniem audytu, który pozwolił określić stan systemu oświetleniowego. Wiedza uzyskana na podstawie audytu pozwoliła na profesjonalne opracowanie tzw. sytuacji drogowych oraz właściwy wybór opraw odpowiednich do danego miejsca. Wymiana opraw rozpoczęła się w marcu. Prace były kontynuowane – z zachowaniem najwyższych środków bezpieczeństwa – także w okresie lockdownu spowodowanego rozwojem pandemii covid-19.

Jakie korzyści przyniesie wymiana opraw sodowych na ledowe źródła światła?

Tak jak wspominałem na początku naszej rozmowy, argumentacja in favore modernizacji często skupia się wokół oszczędności finansowych, co jest oczywiście prawdą, ale zbytnie akcentowanie tego tylko argumentu może zaciemnić inne pozytywne skutki modernizacji. Trzeba pamiętać, że pierwszym skutkiem wymiany opraw jest zmniejszenie mocy systemu oświetleniowego. W przypadku Gdyni dzięki modernizacji udało się zredukować moc o ponad 60%. Co to oznacza? Przede wszystkim niższe nakłady finansowe na utrzymanie systemu oświetlenia. Oprawy ledowe charakteryzują się długotrwałą skutecznością, a zatem zredukowane zostaną także koszty konserwacji i wymiany źródeł światła. Na tym jednak nie koniec. Jednym z kluczowych wyzwań współczesnego świata jest troska o środowisko naturalne, w tym podejmowanie działań przeciwdziałających globalnemu ociepleniu. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na roztropną gospodarkę CO2. Jest to jeden ze związków chemicznych niezbędnych do życia (m. in. umożliwia fotosyntezę). Emitowany do atmosfery w nadmiernych ilościach staje się jednak zagrożeniem. Dzięki zmniejszeniu mocy nowego systemu oświetlenia w Gdyni udało się uzyskać redukcję emisji CO2 o 2012 ton rocznie. Zmniejszy się także wydzielanie innych szkodliwych związków chemicznych. Dla przykładu, w ciągu roku zmniejszy się emisja tlenków siarki (ponad 1760 kg), tlenków azotu (1630 kg) i tlenku węgla (717 kg) w skali roku. Trzeba przyznać, że te liczby robią wrażenie!

Jakie inne zalety ma światło ledowe?

To bardzo istotne pytanie, które pozwala odsłonić więcej zalet oświetlenia ledowego. Najważniejszym wyznacznikiem doboru opraw oświetleniowych jest zawsze bezpieczeństwo i komfort ludzi (kierowców pojazdów, pieszych, mieszkańców). Najkorzystniejszym światłem dla oka ludzi jest naturalne światło słoneczne w porze południowej okresu wiosennego. Jest to światło o temperaturze barwowej ok. 4000K. Pozwala ono właściwie identyfikować barwy, postrzegać kontury i kształty oraz ocenić proporcje i odległości pomiędzy obserwowanymi obiektami. Temperatura barwowa światła emitowanego przez oprawy sodowe znacząco odbiega od światła naturalnego. Z reguły oprawy sodowe dają światło o temperaturze ok. 2000K. Jest to światło żółte lub złoto-pomarańczowe. W cyklu dnia taka barwa światła jest typowa dla zmierzchu słońca w porze jesiennej. Dla zasymilowania tego typu strumienia światła siatkówka oka musi wykonać spory wysiłek akomodacyjny. Żółta barwa światła powoduje także zakłócenia w prawidłowym rozróżnianiu kolorów. Nie bez znaczenia jest też fakt, że oprawy sodowe świecą światłem rozproszonym, co sprawia, że spora jego część jest emitowana w te obszary, gdzie w ogóle nie jest potrzebna. Jest to zjawisko tzw. śmiecenia światłem. Zjawisko to wywiera niekorzystny wpływ na biorytm zwierząt prowadzących nocny tryb życia. W przypadku opraw LED istnieje możliwość takiego doboru spektrum widma, aby oprawa emitowała światło maksymalnie zbliżone parametrami do światła słonecznego. Jest to światło przyjazne dla oka, nie powodujące oślepienia, a także mające wysoki współczynnik oddania barw. Te cechy sprawiają, że światło pochodzące z opraw ledowych jest bezpieczne dla oczu, zapewnia precyzję widzenia oraz komfort uczestników ruchu drogowego. Dzięki zastosowaniu soczewek strumień światła może być skierowany na te powierzchnie, które wymagają oświetlenia. Dla zwierząt nocnych oznacza to uregulowanie ich dobowego rytmu życia. Cieszy fakt, że nad tym problemem pochylili się także badacze z SGGW. Mamy nadzieję, że konkluzje ich badań empirycznych potwierdzą nasze założenia.

Czy Energa Oświetlenie ma na koncie podobne projekty w innych miastach?

Energa Oświetlenie od lat z powodzeniem realizuje modernizację oświetlenia w wielu miastach i gminach. Każdego roku wymieniamy ok. 10 tys. opraw sodowych na ledowe. Bieżący rok pod względem modernizacji jest jednak rekordowy. Zakończyła się wymiana 5658 sztuk opraw w Gdyni, wykonaliśmy modernizację w Świdwinie i Manowie (zachodniopomorskie), w Wąbrzeźnie (ok. 1000 szt.), Kowalu (ponad 500 szt.) (woj. kujawsko-pomorskie), ledowe oprawy (535 szt.) zamontowaliśmy w Biskupcu (woj. warmińsko-mazurskie). Podpisaliśmy także umowy z Gminą Puck (3362 szt.), gminą Kolbudy (ok. 1800 szt.) oraz Gminą Miasta Tczew. Jako spółka wykonaliśmy wiele projektów tego typu. Jako ciekawostkę mogę podać, że zmodernizowaliśmy oświetlenie w Gminie Trzebielino. Była to pierwsza w Polsce miejscowość z oświetleniem w 100% ledowym. Spośród innych ważniejszych realizacji warto wspomnieć o modernizacjach w Postominie, Gdańsku, Elblągu, Koszalinie, Braniewie. Naszą działalność prowadzimy nie tylko na terenie obsługiwanym przez spółkę, ale także poza nim, np. w Bydgoszczy, Radzionkowie, Opatowcu czy Hajnówce. Chciałbym też dodać, że prace modernizacyjne realizowane przez nas, obejmują nie tylko projekty duże i spektakularne jak te wymienione. Każdego roku na bieżąco modernizujemy oprawy oświetleniowe w wielu gminach, podnosimy standard oświetlenia na tyle, na ile poszczególne samorządy są w stanie partycypować w kosztach wymiany opraw.

Dlaczego warto inwestować w takie modernizacje?

Obowiązujące w Polsce prawo (Ustawa „Prawo energetyczne”) stanowi, że utrzymanie oświetlenia ulic i placów oraz innych przestrzeni na terenie gminy należy do zadań własnych samorządu gminnego. Wykonanie tego zadania często wiąże się z niemałym obciążeniem finansowym dla władz lokalnych. Modernizacja oświetlenia ulicznego jest właśnie krokiem spółek oświetleniowych w stronę zmniejszenia kosztów ponoszonych przez gminy. Modernizacja jest rekomendowana szczególnie tam, gdzie funkcjonują nadal energochłonne oprawy sodowe lub rtęciowe, a systemy linii zasilających są przestarzałe i nieefektywne. Szybki rozwój technologii LED, zwiększanie wydajności świetlnej opraw (obecnie mamy już oprawy wytwarzające ok. 180 lm/W) pozwalają bardzo szybko zmniejszyć zużycie energii, a co za tym idzie obniżyć koszty utrzymania systemu oświetlenia.

Nie jest to jedyny argument. Warto przypomnieć, że modernizacja w znacznym stopniu poprawia bezpieczeństwo i komfort życia użytkowników dróg i przestrzeni miejskich czy gminnych. Dzięki doborowi barwy światła oraz nowemu designowi samych opraw gminy, w których dokonano wymiany opraw poprawiły estetykę przestrzeni i zyskały bardziej nowoczesny wygląd. Dzięki wielu możliwościom, jakie niesie ze sobą wykorzystanie soczewek w oprawach LED, strumień światła pochodzący z nich jest przyjazny dla oka, nie powoduje podrażnienia i zmęczenia narządu wzroku dlatego, że w maksymalnym stopniu odzwierciedla naturalne światło słoneczne. Celem modernizacji jest także poprawa jakości oświetlania ulic poprzez zwiększenie równomierności pokrycia światłem, co oznacza wyeliminowanie tzw. zjawiska stroboskopu, czyli występowania naprzemiennie oświetlonych i nieoświetlonych powierzchni.

Zdarza się, że w dyskusji nad zasadnością modernizacji, sceptycy kwestionują jej potrzebę z racji stosunkowo wysokich nakładów finansowych. Energa Oświetlenie, dzięki wypracowanej wieloletniej współpracy z samorządami, przygotowała dogodną dla gmin formę partycypacji w kosztach modernizacji, poprzez rozłożenie spłaty inwestycji w czasie. Nie bez znaczenia jest też fakt, że oprawy LED zachowują wysoką skuteczność świecenia przez długi czas (nawet 10 lat), co pozwala samorządom na osiąganie znacznych oszczędności finansowych także po spłacie inwestycji. Zaoszczędzone środki mogą zostać przeznaczone na realizację innych zadań budżetowych w gminach.

Dziękuję za rozmowę.